TAREKS (Risk Esaslı Ticarette Kontrol Sistemi), Ticaret Bakanlığı’nın ithalatta ürün güvenliği ve uygunluk denetimlerini elektronik ortamda yürüttüğü sistemdir. Denetime tabi bir ürünü ithal eden firma, gümrük işlemlerinden önce TAREKS üzerinden başvuru yapar; sistem ürünün risk durumuna göre belge kontrolü, fiziki kontrol veya test yapılmasına karar verir.
Hangi ürünler denetime tabidir?
Denetime tabi ürünler, ürün güvenliği ve denetimine ilişkin tebliğlerin eklerinde GTİP bazında listelenir. Makine, elektrikli ekipman, kişisel koruyucu donanım, oyuncak, yapı malzemesi gibi birçok ürün grubu bu kapsamda yer alabilir. Listeler dönemsel olarak güncellendiğinden, her ithalattan önce güncel tebliğin kontrol edilmesi gerekir. Bu kontrolün temeli doğru GTİP’tir; GTİP rehberimizde nasıl belirleneceğini anlattık.
Başvuru süreci
- GTİP ve kapsam kontrolü. Ürünün güncel tebliğ listesinde olup olmadığı belirlenir.
- Belgelerin hazırlanması. Uygunluk beyanı, test raporları, teknik dosya, etiket ve kullanım kılavuzu toplanır.
- TAREKS başvurusu. Başvuru elektronik ortamda, genellikle gümrük müşaviri desteğiyle yapılır.
- Risk analizi ve denetim. Sistem başvuruyu değerlendirir; belge kontrolü, fiziki kontrol veya numune testi istenebilir.
- Sonuç. Uygun bulunan ürün için gümrük işlemlerine devam edilir.
Hazırlanması gereken belgeler
| Belge | Neden önemli |
|---|---|
| AB uygunluk beyanı | Üreticinin ürünün ilgili mevzuata uygunluğunu beyan ettiği belge |
| Test raporları | Beyanın dayandığı teknik kanıt |
| Onaylanmış kuruluş sertifikası (gerekiyorsa) | Bazı ürünlerde üçüncü taraf onayı zorunludur |
| Teknik dosya | Tasarım ve üretim bilgileri |
| Türkçe etiket ve kullanım kılavuzu | Piyasaya arz için gerekli bilgiler |
| Ticari fatura ve çeki listesi | Gümrük beyanının dayanağı |
Belgelerin gerçekliğini kontrol etmek için CE belgesi sorgulama rehberimize göz atabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Belgeleri ürün Türkiye’ye geldikten sonra istemek
- Uygunluk beyanındaki ürün modelinin faturadaki modelle eşleşmediğini fark etmemek
- Süresi dolmuş veya ilgili standarda dayanmayan test raporu sunmak
- Türkçe etiket ve kılavuzu son ana bırakmak
Anka bu süreçte ne yapar?
Denetime tabi ürünlerde belgeleri sipariş aşamasında üreticiden istiyor, uygunluk beyanının ve test raporlarının ürünle birebir eşleştiğini sevkiyattan önce kontrol ediyoruz. Gümrük ve denetim süreçlerini gümrük müşavirimizle birlikte yürütüyor, teslimde belgelerin tamamını size aktarıyoruz.
Sık sorulan sorular
TAREKS’e kimler başvurur?
Denetime tabi ürünü ithal eden firma, gümrük işlemlerinden önce TAREKS üzerinden başvuru yapar. Başvuru genellikle elektronik imza ile ve gümrük müşaviri desteğiyle yürütülür.
Hangi ürünlerin TAREKS’e tabi olduğunu nasıl öğrenirim?
Ürün güvenliği ve denetimi tebliğlerinin eklerinde GTİP bazında listelenir. Bu listeler dönemsel olarak güncellenir; güncel tebliğler Ticaret Bakanlığı sitesinde yayımlanır.
TAREKS denetiminde neler istenir?
Ürüne göre uygunluk beyanı, test raporları, teknik dosya, etiket ve kullanım kılavuzu gibi belgeler istenebilir; bazı durumlarda numune alınarak test yapılır.
Denetimde uygunsuzluk çıkarsa ne olur?
Ürünün ithalatına izin verilmeyebilir; eksik belgeler tamamlanabiliyorsa süreç yeniden değerlendirilir. Bu yüzden belgeleri sevkiyattan önce kontrol etmek önemlidir.
Kaynaklar
Mevzuat ve tutarlar değişebilir; işlem yapmadan önce ilgili resmî kaynağın güncel hâlini kontrol edin.