RFI, RFP ve RFQ, satın almanın farklı aşamalarında kullanılan üç talep türüdür. RFI (Request for Information) pazarı ve tedarikçileri tanımak için bilgi ister. RFP (Request for Proposal) bir ihtiyacın nasıl karşılanacağına dair çözüm önerisi ister. RFQ (Request for Quotation) ise teknik olarak tanımlanmış bir ürün veya hizmet için fiyat ve ticari koşul ister. Doğru talebi doğru aşamada kullanmak hem satın alma ekibinin zamanını korur hem de gelen tekliflerin karşılaştırılabilir olmasını sağlar.
Üç talep türü bir bakışta
| RFI | RFP | RFQ | |
|---|---|---|---|
| Amaç | Pazarı ve tedarikçiyi tanımak | Çözüm önerisi toplamak | Fiyat ve koşul toplamak |
| İhtiyaç ne kadar net? | Belirsiz | Kısmen tanımlı | Tam tanımlı |
| Beklenen yanıt | Firma bilgisi, yetkinlik, referans | Yöntem, teknik çözüm, proje planı, fiyat | Birim fiyat, teslim, ödeme, geçerlilik |
| Değerlendirme | Ön eleme | Teknik ve ticari puanlama | Ağırlıklı olarak fiyat ve koşul |
| Bağlayıcılık | Genellikle yok | Teklif aşamasında bağlayıcı | Bağlayıcı |
RFI: pazarı tanımak
RFI, satın alma ekibinin ihtiyacı tam tanımlayamadığı ya da hangi tedarikçilerin bu işi yapabildiğini bilmediği durumda kullanılır. Firma bilgileri, üretim veya tedarik kapasitesi, belgeler, referans sektörler ve teknik yaklaşım sorulur. İyi hazırlanmış bir RFI, sonraki aşamalarda davet edilecek tedarikçi listesini daraltır ve şartnamenin gerçekçi yazılmasına yardım eder.
RFP: çözüm karşılaştırmak
İhtiyaç belli ama karşılanma yolu birden fazlaysa RFP kullanılır. Örneğin bir tesis için yeni bir ekipman hattı alınacaksa tedarikçiler farklı teknik çözümler, kurulum planları ve servis modelleri önerebilir. RFP değerlendirmesinde fiyat tek başına belirleyici değildir; teknik uygunluk, uygulama planı, risk ve toplam sahip olma maliyeti birlikte puanlanır.
RFQ: teklif toplamak
Teknik şartname netse RFQ yeterlidir. Tedarikçiden beklenen, şartnameye uyan ürün için fiyat ve ticari koşul vermesidir. Teklifler karşılaştırılabilir olsun diye RFQ’da şu alanlar standart istenmelidir:
- Birim fiyat ve toplam fiyat, para birimi
- Teslim süresi ve teslim şekli (Incoterms: EXW, DAP, DDP farkı)
- Ödeme koşulları ve vade
- Teklif geçerlilik süresi
- Garanti süresi ve kapsamı
- Teslimle verilecek belgeler
- Kurulum veya eğitim dahil mi
Tedarikçi gözünden iyi yanıt
Talep türü ne olursa olsun alıcının sorduğu soruya, istediği formatta cevap vermek ilk kuraldır. RFI’de pazarlama broşürü yerine sorulara doğrudan, kanıta dayalı cevaplar verin. RFP’de çözümünüzün riskleri nasıl yönettiğini açıklayın. RFQ’da ise şartnameden sapma varsa bunu gizlemeyin, ayrı bir “sapmalar” başlığıyla yazılı bildirin.
Satın alma ekipleri için kontrol listesi
- İhtiyaç ne kadar net? Net değilse RFI ile başlayın.
- Birden fazla teknik çözüm mümkün mü? Mümkünse RFP kullanın.
- Şartname tam mı? RFQ’ya geçin.
- Değerlendirme kriterlerini ve ağırlıklarını talepten önce belirleyin.
- Tüm tedarikçilere aynı bilgiyi, aynı anda verin.
- Soru-cevap sürecini yazılı ve herkese açık yürütün.
Anka bu süreçte ne yapar?
RFI aşamasında yetkinlik alanlarımızı, belgelerimizi ve çalışma modelimizi doğrudan sorulara yanıt verecek biçimde sunuyoruz. RFQ ve RFP aşamasında ise şartnameyi teknik olarak okuyup teklifimizi kaynak, kalite, teslim tarihi ve ödeme koşullarıyla yazılı olarak veriyoruz. Şartnameden bir sapma görürsek bunu teklifte açıkça belirtiyoruz.
Sık sorulan sorular
RFQ ile RFP arasındaki temel fark nedir?
RFQ, teknik gereksinimi net olan bir ürün veya hizmet için yalnızca fiyat ve ticari koşul ister. RFP ise ihtiyacın nasıl karşılanacağına dair çözüm önerisini, yöntemi ve fiyatı birlikte değerlendirir.
Her satın almada üç aşama da gerekir mi?
Hayır. Standart ve tanımlı ürünlerde doğrudan RFQ yeterlidir. Pazarı tanımadığınız veya çözümün farklı yollarla sağlanabildiği karmaşık alımlarda RFI ve RFP aşamaları eklenir.
RFI’ye yanıt vermek bağlayıcı mıdır?
Genellikle hayır. RFI bilgi toplama amaçlıdır; ancak verdiğiniz bilgiler sonraki aşamalarda tedarikçi değerlendirmesinde kullanılacağı için doğru ve tutarlı olmalıdır.
RFQ yanıtında fiyat dışında neler olmalı?
Teslim süresi, teslim şekli (Incoterms), ödeme koşulları, teklif geçerlilik süresi, garanti, teslim edilecek belgeler ve varsa kurulum kapsamı.
Kaynaklar
Mevzuat ve tutarlar değişebilir; işlem yapmadan önce ilgili resmî kaynağın güncel hâlini kontrol edin.