Tedarikçi değerlendirmesi, satın alma kararını fiyatın ötesine taşır: tedarikçinin kaliteyi, teslim süresini ve sözleşme koşullarını ne kadar tutarlı karşıladığını ölçer. İyi kurulmuş bir puan kartı hem yeni tedarikçi seçiminde hem de mevcut tedarikçilerle ilişkinin yönetiminde ortak bir dil oluşturur.
Değerlendirme iki aşamada yapılır
Seçim öncesi (ön yeterlik): Tedarikçinin yasal durumu, mali yeterliği, teknik kapasitesi, belgeleri ve referansları incelenir. Amaç, sipariş verilmeden önce riskleri görmektir.
Seçim sonrası (performans): Siparişler üzerinden teslim süresi, kalite, belge uyumu ve iletişim ölçülür. Amaç, ilişkiyi veriye dayalı yönetmektir.
Temel kriterler
| Kriter | Ne ölçülür | Nasıl ölçülür |
|---|---|---|
| Kalite | Kabul edilen / reddedilen teslimat oranı | Muayene-kabul kayıtları |
| Teslim | Söz verilen tarihte teslim oranı | Sipariş ve irsaliye tarihleri |
| Fiyat ve toplam maliyet | Teklif fiyatı + ek masraflar | Teklif ve fatura karşılaştırması |
| Belge uyumu | İstenen belgelerin eksiksiz gelmesi | Teslim dosyası kontrolü |
| İletişim ve şeffaflık | Sorunların önceden bildirilmesi | Satın alma ekibinin değerlendirmesi |
| Esneklik | Acil ve değişen taleplere yanıt | Olay bazlı kayıt |
| Uyum ve etik | Davranış kuralları, İSG, gizlilik | Beyanlar ve denetim |
Ağırlıklandırma
Her kriter her kategori için aynı önemde değildir. Kritik bir yedek parçada teslim ve kalite ağırlığı yüksekken, sarf malzemede fiyat öne çıkabilir. Basit bir örnek:
| Kriter | Kritik ekipman | Rutin sarf |
|---|---|---|
| Kalite | %35 | %25 |
| Teslim | %30 | %25 |
| Toplam maliyet | %15 | %35 |
| Belge uyumu | %10 | %5 |
| İletişim ve esneklik | %10 | %10 |
Ağırlıklar örnektir; her kurum kendi risk profiline göre belirlemelidir.
Puan kartı nasıl kurulur?
- Kategorileri risk düzeyine göre gruplayın.
- Her grup için kriterleri ve ağırlıkları belirleyin.
- Her kriteri ölçülebilir bir göstergeye bağlayın (oran, gün, adet).
- Puanlama ölçeğini tanımlayın (örneğin 1–5).
- Veriyi sipariş sistemi ve muayene kayıtlarından otomatik toplayın.
- Dönemsel sonuçları tedarikçiyle paylaşın ve iyileştirme planı isteyin.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca fiyatı ölçmek ve teslim gecikmesinin maliyetini görmezden gelmek
- Ölçülemeyen kriterler koymak (“iyi hizmet”, “güvenilirlik”)
- Değerlendirmeyi yılda bir kez ve hafızaya dayanarak yapmak
- Sonuçları tedarikçiyle hiç paylaşmamak
- Tek tedarikçiye bağımlılığı risk olarak hesaba katmamak
Anka bu süreçte ne yapar?
Tedarikçi olarak değerlendirildiğimiz her süreçte belge, teslim ve iletişim kriterlerini baştan karşılayacak şekilde çalışıyoruz: teklifte net teslim tarihi veriyor, uygunluk belgelerini teslim dosyasında eksiksiz sunuyor, bir risk doğduğunda bunu önceden yazılı bildiriyoruz. Aynı kriterleri kendi üreticilerimizi seçerken de uyguluyoruz.
Sık sorulan sorular
Tedarikçi değerlendirmesi ne sıklıkla yapılmalı?
Kritik tedarikçilerde üç ayda bir, diğerlerinde yılda bir performans değerlendirmesi yaygın bir uygulamadır. Önemli bir kalite veya teslim sorunu yaşandığında ara değerlendirme yapılır.
En düşük fiyatı veren tedarikçi her zaman seçilmeli mi?
Hayır. Teslim gecikmesi, kalite sorunu ve ek maliyetler hesaba katıldığında en düşük fiyat çoğu zaman en düşük toplam maliyet değildir.
Yeni bir tedarikçi nasıl değerlendirilir?
Geçmiş performansı olmayan tedarikçide belge incelemesi, referans kontrolü, numune ve gerekirse saha ziyareti ile ilk değerlendirme yapılır; ilk siparişler daha sıkı izlenir.
Puan kartı tedarikçiyle paylaşılmalı mı?
Evet. Sonuçların tedarikçiyle paylaşılması iyileştirme için net bir zemin oluşturur ve beklentileri açık hale getirir.
Kaynaklar
Mevzuat ve tutarlar değişebilir; işlem yapmadan önce ilgili resmî kaynağın güncel hâlini kontrol edin.