Mal alımı ihalelerinde fatura tek başına iş deneyim belgesi sayılmaz. Özel sektöre yapılan bir satışta iş deneyimini gösteren belge; bedel içeren tek bir sözleşme, o sözleşmeye ait faturalar ve sözleşmenin damga vergisi belgesinden oluşan bir dosyadır (Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 46). Kamuya yapılan teslimlerde ise idarenin EKAP üzerinden düzenlediği iş bitirme belgesi kullanılır. Ayrıca yaklaşık maliyeti belirli bir sınırın altında kalan ihalelerde idare iş deneyimi hiç isteyemez.
Bu yazıda, ilk kez ihaleye girecek bir tedarikçinin ya da bayinin dosyasını nasıl kuracağını madde numaralarıyla anlatıyoruz. Aşağıdaki hükümler Kasım 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr’deki güncel yönetmelik metnine dayanır; her ihalede belirleyici olan, o ihalenin idari şartnamesidir.
Mal alımında iş deneyimi ne zaman istenir?
İş deneyimi, mal alımında zorunlu bir yeterlik kriteri değildir. İdare alımın niteliğine bakarak ister ya da istemez. Ancak yönetmelik iki sınır koyar:
- İstenemeyen ihaleler: Belli istekliler arasında ihale usulü hariç, yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanun md. 13/b-2’de mal alımları için öngörülen üst limit tutarına eşit veya altında olan ihalelerde iş deneyim belgesi istenemez (md. 27/1-b). Bu tutar her yıl Kamu İhale Kurumu’nun eşik değerler tebliğiyle güncellenir; güncel rakamı kik.gov.tr’den kontrol edin.
- Özel imalat: Özel imalat süreci gerektiren alımlarda iş deneyimi istenirse, idare alternatif olarak üretim kapasite raporu da kabul etmek zorundadır; istekli bu ikisinden birini sunar (md. 27/1-ç).
İş deneyimi yeterlik kriteri olarak istenmese bile tamamen önemsiz değildir. Fiyatların eşit çıktığı durumda idare, iş deneyimini gösteren belgedeki tutarı değerlendirme kriteri olarak kullanmak zorundadır (md. 62). Yani belgesi olan firma, eşitlik halinde öne geçer.
İş deneyimini gösteren belgelerin türleri
Yönetmelik “iş deneyimini gösteren belgeler” ifadesini üç grubu kapsayacak şekilde tanımlar (md. 4/d):
| Belge | Hangi iş için | Kim düzenler | Dayanak |
|---|---|---|---|
| İş bitirme belgesi | Kamu idarelerine ve kanun kapsamı dışındaki kamu kurumlarına yapılan, kesin kabulü tamamlanmış mal alımları | İşi yaptıran idare, EKAP’taki e-form üzerinden | md. 44–45 |
| Sözleşme + fatura + damga vergisi belgesi | Özel sektöre yapılan satışlar ve alt yüklenici olarak yapılan işler | Belgeleri istekli kendisi hazırlar ve teklifle sunar | md. 46/1-a |
| Yurt dışı iş belgeleri | Yurt dışında yapılan işler | O ülkenin resmî kurumları ya da sözleşme ve fatura | md. 46/1-b |
| Teknolojik ürün deneyim belgesi | Ar-Ge sonucu geliştirilmiş, yerli malı belgeli ürünler | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | md. 44/7, md. 47/12 |
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ve vakıf üniversitelerine yapılan işler iş bitirme belgesine değil, özel sektör hükümlerine göre değerlendirilir (md. 44/4). Bu ayrıntı, odalara veya vakıf üniversitelerine satış yapan firmaların sıkça kaçırdığı bir noktadır.
Kamuya yapılan teslimler: iş bitirme belgesi nasıl alınır?
Bir kamu idaresine mal teslim ettiyseniz, iş deneyiminiz iş bitirme belgesiyle belgelenir. Belgenin düzenlenme koşulları yönetmelikte açıktır:
- Bedel içeren tek sözleşme olmalı. Belge, sözleşmeye dayalı ve kesin kabulü yapılmış işler için düzenlenir (md. 44/1, md. 45/1).
- Kesin kabul şart. Geçici kabule dayanılarak iş bitirme belgesi düzenlenemez (md. 45/8). Kısmi kabullerde işin bütünü tamamlanmadan belge verilmez; kısmi teklife açık ihalede ayrı kısım veya ayrı sözleşme varsa, o kısmın kesin kabulüyle belge alınabilir (md. 45/3).
- Belge EKAP’ta düzenlenir. İş deneyim belgeleri yetkili kurumlar tarafından EKAP üzerinden düzenlenir (Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği md. 6/3).
- Başvuru süresi yirmi iş günü. İdare belgeyi başvuru olmadan da düzenleyebilir. Yüklenici başvurursa belge yirmi iş günü içinde düzenlenir; koşullar sağlanmıyorsa gerekçe aynı sürede yazılı bildirilir (md. 44/2). Başvuruda işin adını belirtmek yeterlidir.
- Tutar KDV ve fiyat farkı hariçtir. İş artışları eklenir, iş eksilişinde gerçekleşen tutar esas alınır (md. 45/10).
- Alt yükleniciye iş bitirme belgesi verilmez (md. 45/4). Alt yüklenici, deneyimini özel sektör hükümlerine göre sözleşme ve faturayla belgeler (md. 46/1-a).
Doğrudan teminle yapılan alımlarda da bedel içeren bir sözleşme varsa iş deneyim belgesi düzenlenebilir (Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ md. 4/10). Küçük kamu işleri biriktiren firmalar için bu, sık atlanan bir kapıdır. Ancak sözleşme imzalanmayan, yalnızca siparişle yapılan alımlarda bu yolun kullanılıp kullanılamayacağı somut duruma göre değişir; idareye sorun.
Özel sektöre satış: fatura hangi şartlarla iş deneyimi olur?
Başlıktaki sorunun cevabı burada. Özel sektöre yapılan işlerde iş deneyimini gösteren belgeler şunlardır (md. 46/1-a, 9 Nisan 2026 değişikliğiyle güncel hali):
- İşe ilişkin sözleşme,
- Bu sözleşmenin uygulanmasına yönelik Vergi Usul Kanunu’na göre düzenlenmiş fatura örnekleri ya da bunların noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri,
- Sözleşmenin damga vergisinin ilk ilan veya davet tarihi itibarıyla ödendiğini gösteren belge ya da damga vergisinden istisna veya muaf olunduğunu gösteren belge.
Bu belgeler teklifle birlikte sunulur. Özel sektör işi için idareden iş bitirme belgesi alınmış olsa bile ihale komisyonu onu dikkate almaz; özel sektör işi her zaman bu üçlü dosyayla belgelenir.
Değerlendirmede bilmeniz gereken dört kural daha var:
- Tek sözleşme: Yeterlik, ihale konusu iş veya benzer işe ait tek sözleşmeyle sağlanır. Birden çok sözleşmenin tutarı toplanamaz (md. 47/2). Aynı müşteriye üç ayrı sipariş formuyla yaptığınız satışlar üç ayrı iştir.
- Kabul tarihi ve son beş yıl: Kabulü ilk ilan tarihinden geriye doğru son beş yılda yapılmış işlerde sözleşme tutarı tam değerlendirilir. Sözleşmede kabul tarihi yoksa, sunulan faturalardan en son düzenlenenin tarihi kabul tarihi sayılır (md. 46/1-c).
- Birim fiyatlı, tutarsız sözleşmeler: Toplam bedeli olmayan, birim fiyatlı ve süreli sözleşmelerde sözleşme süresinde kesilen faturaların toplamı sözleşme tutarı kabul edilir (md. 46/1-e, md. 47/6). Yıllık tedarik anlaşmaları bu yüzden değerlidir.
- İş artışı sınırı: Gerçek kişilere veya belge düzenlemeye yetkili olmayan kuruluşlara yapılan işlerde, sözleşmede iş artışı hükmü varsa ve diğer belgeler doğruluyorsa, sözleşme tutarının en fazla yüzde onu kadar artış dikkate alınır (md. 46/1-ç).
Yani “faturam var ama sözleşmem yok” durumunda belge zayıftır. Yönetmelik, bedel içeren tek bir sözleşme kapsamında yapılan işten söz eder (md. 37/1). Kurumsal müşterilerinizle bundan sonra yapacağınız işlerde yazılı sözleşme imzalamak ve damga vergisini zamanında ödemek, ileride ihale dosyanızı kurtarır.
Benzer iş nasıl tanımlanır?
Yönetmeliğe göre benzer iş; ihale konusu alımla nitelik ve büyüklük bakımından benzerlik gösteren, aynı veya benzer üretim usul ve tekniğiyle üretilen, teçhizat, ekipman, mali güç, uzmanlık, personel ve organizasyon gerekleri bakımından benzer işlerdir (md. 4/b). Mal alımında yapım işlerindeki gibi hazır bir benzer iş listesi yoktur; tanımı idare, idari şartnamede yapar.
Pratikte dikkat edilecek nokta, belgedeki kalemlerin hepsinin sayılmamasıdır. Belgede yer alan ama benzer işe girmeyen kalemlerin tutarı hesaba katılmaz (md. 47/4).
| İhale konusu (örnek) | Şartnamedeki benzer iş tanımı (örnek) | Faturadaki kalem | Sayılır mı? |
|---|---|---|---|
| Endüstriyel pompa alımı | Santrifüj veya dalgıç pompa satışı | 4 adet santrifüj pompa | Evet |
| Endüstriyel pompa alımı | Santrifüj veya dalgıç pompa satışı | Pompa montaj işçiliği | İdari şartnameye bağlı; genellikle mal bedelinden ayrı tutulur |
| Endüstriyel pompa alımı | Santrifüj veya dalgıç pompa satışı | Ofis klima cihazı | Hayır |
| Laboratuvar cihazı alımı | Laboratuvar analiz ve ölçüm cihazları | Spektrofotometre ve kurulum eğitimi | Cihaz evet, eğitim kalemi şartnameye bağlı |
Tablodaki satırlar örnektir. Kesin cevap her zaman ilgili ihalenin idari şartnamesindedir. Şartnamedeki benzer iş tanımı rekabeti gereksiz daraltıyorsa, bunu ihale tarihinden önce idareye yazılı olarak sormak mümkündür.
Oran ve Yİ-ÜFE ile güncelleme
İstenecek asgari tutar
İdare iş deneyimini oranla belirler (md. 37/3):
| İhale usulü | Asgari iş deneyim tutarı | Esas alınan tutar |
|---|---|---|
| Açık ihale ve 21/b, 21/c pazarlık | İdarenin belirlediği oran: en az yüzde 10, en fazla yüzde 40 | İsteklinin teklif ettiği bedel |
| Belli istekliler arası ve 21/a, 21/d, 21/e pazarlık | Yaklaşık maliyetin yüzde 10–40 aralığında idarece belirlenen parasal tutar | Yaklaşık maliyet |
Oranlar Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki yönetmelik metnindendir. İnternette hâlâ dolaşan “yüzde 25–50” ifadesi eski düzenlemeye aittir; güncel metinde aralık yüzde 10–40’tır.
İş ortaklığında pilot ortak, asgari tutarın en az yüzde yirmisini sağlamak ve her bir ortaktan daha fazla deneyime sahip olmak zorundadır (md. 37/4).
Güncelleme formülü
Belgedeki tutar, Türkiye İstatistik Kurumu’nun Yurt İçi Üretici Fiyat Genel Endeksi ile güncellenir (md. 4/i ve md. 48):
- 4734’e göre ihale edilmiş işlerde: (ilk ilan tarihinden bir önceki ayın endeksi) ÷ (belgeye konu işin ihale tarihinden bir önceki ayın endeksi)
- Diğer işlerde (özel sektör dahil): (ilk ilan tarihinden bir önceki ayın endeksi) ÷ (sözleşmenin yapıldığı aydan bir önceki ayın endeksi)
Döviz cinsinden sözleşmelerde tutar önce sözleşme tarihindeki (kamu işlerinde ihale tarihindeki) TCMB döviz alış kuruyla TL’ye çevrilir, sonra aynı formülle güncellenir (md. 48/2).
Örnek senaryo: üç fatura, bir sözleşme
Aşağıdaki örnek kurgusaldır; endeks değerleri hesap mantığını göstermek için uydurulmuş yuvarlak sayılardır. Gerçek hesapta TÜİK’in yayımladığı değerleri kullanın.
Bir firma, özel bir fabrikayla 2024 yılının mart ayında yıllık pompa tedarik sözleşmesi imzalamış. Sözleşmenin toplam bedeli yok, birim fiyatlı. Yıl içinde üç fatura kesilmiş: KDV hariç 1.200.000 TL, 900.000 TL ve 400.000 TL. Son faturada 150.000 TL’lik bir kalem pompa değil, ofis klimasıdır.
- Sözleşme tutarı: Birim fiyatlı sözleşmede faturaların toplamı esas alınır: 2.500.000 TL.
- Benzer işe girmeyen kalem: Klima kalemi düşülür: 2.350.000 TL.
- Güncelleme: Sözleşme Mart 2024’te yapılmış, yani şubat 2024 endeksi esas. Yeni ihalenin ilk ilan tarihi Ekim 2026 ise eylül 2026 endeksi kullanılır. Örnek değerlerle: 300 ÷ 200 = 1,5 katsayı. Güncel tutar: 2.350.000 × 1,5 = 3.525.000 TL.
- Yeterlik kontrolü: İdare oranı yüzde 30 belirlemiş, firma 10.000.000 TL teklif vermiş olsun. Asgari tutar 3.000.000 TL. Belge yeterli.
- Dosya: Sözleşme, üç faturanın onaylı suretleri ve sözleşmenin damga vergisi belgesi teklif ekine konur.
Aynı firma, bu sözleşmeye ek olarak başka bir müşteriye kesilmiş 2.000.000 TL’lik faturayı eklemeye kalksaydı tutarları toplayamazdı. İkinci müşteri ayrı bir iştir.
İlk ihaleye girecek yeni firma için yol haritası
İş deneyimi olmayan bir firma da kamu ihalelerine katılabilir. Sıra şöyle kurulabilir:
- İş deneyimi istenmeyen ihalelerle başlayın. Yaklaşık maliyeti md. 27/1-b sınırının altında kalan ihalelerde ve doğrudan temin alımlarında belge aranmaz.
- Her kamu işinin sonunda iş bitirme belgesini isteyin. Kesin kabul tutanağı onaylanınca idareye yazılı başvurun; yirmi iş günü süresini takip edin.
- Özel sektör satışlarınızı sözleşmeye bağlayın. Yıllık tedarik anlaşmaları, birim fiyatlı olsa bile, ileride tek sözleşme olarak değerlendirilir.
- Damga vergisini zamanında ödeyin ve makbuzunu dosyalayın. Güncel md. 46 metni bu belgeyi açıkça istiyor.
- Belgeleri benzer iş kategorisine göre arşivleyin. Pompa, ölçüm cihazı, yedek parça gibi gruplar halinde tutulan bir dosya, ihale ilanı geldiğinde hangi belgenin yeteceğini dakikalar içinde gösterir.
- Ortak girişimi düşünün. Deneyimli bir firmayla iş ortaklığı kurduğunuzda pilot ortak kuralını (md. 37/4) baştan hesaplayın.
- Ürün tarafını güvenceye alın. Deneyimi olan ama ürünü bulamayan firma da teklif veremez. İhale konusu ürünü ihale öncesinde tedarik edebileceğinizi teyit edin.
Dosyayı göndermeden önce kontrol listesi
- İdari şartnamedeki benzer iş tanımını okudum; belgemdeki iş bu tanıma giriyor.
- Belge tek bir sözleşmeye dayanıyor; tutarları toplamıyorum.
- Kabul tarihi (ya da son fatura tarihi) son beş yılın içinde.
- Özel sektör işi için sözleşme, onaylı fatura suretleri ve damga vergisi belgesi tam.
- Tutarı KDV ve fiyat farkı hariç hesapladım; benzer işe girmeyen kalemleri düştüm.
- Yİ-ÜFE katsayısını doğru aylarla hesapladım.
- Ortağımın belgesini kullanıyorsam, yarıdan fazla hisse ve bir yıllık kesintisizlik koşulunu gösteren ortaklık tespit belgesini ekledim (md. 37/7).
- İhaleye katılım belgesinde (EKAP) belge bilgileri eksiksiz.
EKAP tarafındaki adımlar için EKAP kaydı ve ilk e-teklif rehberimize, teminat hazırlığı için ihale teminatı yazımıza bakabilirsiniz.
Anka bu süreçte ne yapar?
İş deneyimi teklif dosyasının bir yarısıdır; diğer yarısı, şartnameye birebir uyan ürünü zamanında ve belgeleriyle teslim edebilmektir. Kamu ihalelerine giren yükleniciler, bayiler ve toptancılar için bu ikinci yarıyı biz üstleniyoruz. Ürünü Türkiye’deki üretici ağımızda ya da Almanya’daki şirketimiz Mistral Trade GmbH üzerinden Avrupa, Asya ve Amerika’daki üreticilerde buluyor, teknik föyünü ve test raporlarını teklif aşamasında hazırlıyoruz. Şartnamede teslimi riske atan bir husus görürsek bunu teklif verilmeden önce yazılı olarak bildiriyor, muayene ve kabulde istenecek belgeleri teslimatla birlikte eksiksiz veriyoruz. Ayrıntılar kamu kurumlarına tedarik ve B2B toplu ürün tedariki sayfalarımızda.
Sık sorulan sorular
Mal alımında iş deneyim belgesi her ihalede istenir mi?
Hayır. İş deneyimi istemek idarenin takdirindedir. Ayrıca belli istekliler arasında ihale usulü dışında, yaklaşık maliyeti 4734 sayılı Kanun md. 13/b-2'deki mal alımı üst limitine eşit veya altında olan ihalelerde iş deneyim belgesi istenemez. Güncel tutar her yıl Kamu İhale Kurumu tebliğiyle ilan edilir.
Özel sektöre kesilen fatura iş deneyimi sayılır mı?
Tek başına sayılmaz. Bedel içeren tek bir sözleşme, bu sözleşmeye ait faturalar (veya noter, YMM, SMMM ya da vergi dairesi onaylı suretleri) ve sözleşmenin damga vergisinin ödendiğini ya da istisna olduğunu gösteren belge birlikte sunulduğunda iş deneyimini gösteren belge olur.
Birden fazla sözleşmenin tutarları toplanabilir mi?
Hayır. Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği md. 47'ye göre ihale konusu veya benzer işe ait tek sözleşmeye dayalı belge değerlendirilir; birden çok belgedeki tutarlar toplanamaz.
Benzer iş tanımına uymayan belge kabul edilir mi?
Benzer iş tanımı idari şartnamede yapılır. Belgedeki iş bu tanıma girmiyorsa yeterlik sağlanmaz. Belgede hem uyan hem uymayan kalemler varsa, yalnızca uyan kalemlerin tutarı dikkate alınır.
İş bitirme belgesini kim düzenler?
4734 sayılı Kanun kapsamındaki idareler ile kanun kapsamı dışındaki kamu kurum ve kuruluşları, kesin kabulü yapılmış mal alımları için EKAP'taki e-form üzerinden düzenler. Yüklenici başvurursa belge yirmi iş günü içinde düzenlenir.
Kaynaklar
- Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr, güncel metin)
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (mevzuat.gov.tr)
- Doğrudan Temin Yöntemiyle Yapılacak Alımlara İlişkin Tebliğ (Resmî Gazete, 11.07.2023)
- Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliği (Resmî Gazete, 18.05.2024)
- Kamu İhale Kurumu
Mevzuat ve tutarlar değişebilir; işlem yapmadan önce ilgili resmî kaynağın güncel hâlini kontrol edin.